Nog niet zo lang geleden kwam datasoevereiniteit vaak pas halverwege gesprekken met klanten ter sprake. Vandaag is het meestal de eerste vraag die organisaties stellen. Niet omdat het een nieuw buzzword is, maar omdat de wereld fundamenteel is veranderd.
Nieuwe Europese regelgeving, geopolitieke spanningen en de toenemende afhankelijkheid van een beperkt aantal hyperscalers zorgen ervoor dat organisaties kritischer kijken naar hun gegevens. Waar staan die eigenlijk? Onder welke wetgeving vallen ze? Wie kan er toegang toe afdwingen? En misschien wel de belangrijkste vraag: kan ik er altijd bij als het echt nodig is?
Datasoevereiniteit is daarmee geëvolueerd van een compliancevraagstuk naar een strategische randvoorwaarde voor digitale weerbaarheid.
Van compliance naar controle
Veel organisaties associëren datasoevereiniteit nog altijd met de locatie waar gegevens worden opgeslagen. Maar de discussie is inmiddels veel breder. Die gaat niet alleen over data residency (de fysieke opslaglocatie) maar ook over controle, eigenaarschap en jurisdictie.
Organisaties willen zekerheid dat zij zelf kunnen bepalen wie toegang heeft tot hun data, onder welke wetgeving die valt en hoe zij deze kunnen herstellen wanneer systemen uitvallen of worden aangevallen.
Die ontwikkeling sluit aan bij het shared responsibility-model dat vrijwel alle SaaS- en cloudproviders hanteren. Leveranciers zijn verantwoordelijk voor de beschikbaarheid van hun platform, maar klanten blijven verantwoordelijk voor hun eigen data, compliance en herstelmogelijkheden. Dat besef groeit snel onder organisaties. Een cloudplatform is niet automatisch een back-upstrategie.
Steeds vaker zien we daarom dat organisaties niet alleen vragen waar hun data staat, maar vooral hoeveel controle zij daar daadwerkelijk nog over hebben.
Onafhankelijkheid wordt een strategische keuze
Dat verklaart ook waarom vendor-onafhankelijkheid een steeds belangrijkere rol speelt.
Veel back-upleveranciers slaan klantdata op bij dezelfde hyperscalers waarop ook de productieomgeving draait. Microsoft 365 wordt bijvoorbeeld geback-upt naar Azure, of Google Workspace naar Google Cloud. Vanuit operationeel oogpunt lijkt dat logisch, maar het creëert ook een afhankelijkheid.
Wanneer productie én back-up op dezelfde infrastructuur draaien, ontbreekt feitelijk de onafhankelijke kopie die juist tijdens een verstoring of cyberincident nodig is.
Ik vergelijk het vaak met het bewaren van een reservesleutel in je eigen auto. Zolang er niets gebeurt lijkt dat een prima oplossing, maar zodra je de auto niet meer kunt openen, heb je er niets aan.
Vanuit die gedachte heeft Keepit gekozen voor een volledig leveranciersonafhankelijke architectuur. Keepit is een Deens bedrijf. We bouwen en beheren onze eigen datacenters, onder meer in Europa, los van publieke hyperscalers. Daardoor blijft back-updata beschikbaar, ook wanneer de primaire cloudomgeving of onderliggende infrastructuur problemen ondervindt.
Die onafhankelijkheid draagt bovendien direct bij aan datasoevereiniteit. Organisaties kunnen bewust kiezen waar hun data wordt opgeslagen en verkleinen tegelijkertijd de afhankelijkheid van buitenlandse jurisdicties of één dominante cloudleverancier.
Digitale soevereiniteit gaat verder dan data
De discussie verschuift bovendien van datasoevereiniteit naar digitale soevereiniteit.
Waar datasoevereiniteit zich richt op de controle over gegevens, omvat digitale soevereiniteit ook de technologieën, infrastructuur en operationele processen waarop organisaties vertrouwen.
De vraag is uiteindelijk niet alleen: “Waar staat mijn data?”, maar ook: “Kan ik mijn bedrijfsvoering voortzetten als een leverancier uitvalt, een geopolitieke ontwikkeling de toegang beperkt of een cyberaanval mijn primaire omgeving raakt?”
Dat vraagt om meer dan alleen compliance. Het vraagt om architectuurkeuzes die organisaties minder afhankelijk maken van één leverancier of één infrastructuur.
Juist daarom zien we dat datasoevereiniteit steeds vaker onderdeel wordt van bredere gesprekken over cyberweerbaarheid en businesscontinuïteit.
Een back-up is pas waardevol als je erop kunt vertrouwen
Vendor-onafhankelijkheid is echter slechts één onderdeel van digitale weerbaarheid. Net zo belangrijk is de vraag of een back-up zelf nog betrouwbaar is wanneer een organisatie wordt aangevallen.
Cybercriminelen richten zich tegenwoordig niet alleen op productieomgevingen, maar steeds vaker ook op back-upsystemen. Worden herstelpunten aangepast, verwijderd of versleuteld, dan verdwijnt vaak de laatste mogelijkheid om snel te herstellen.
Daarom is immutability uitgegroeid tot een essentiële eigenschap van moderne back-upoplossingen.
Bij Keepit is immutability geen optionele instelling die kan worden ingeschakeld of uitgeschakeld. Het is een fundamenteel onderdeel van onze architectuur. Eenmaal opgeslagen data kan niet worden aangepast, verwijderd of gemanipuleerd.
Dat geeft organisaties een betrouwbaar herstelpunt, ongeacht of sprake is van ransomware, menselijke fouten, insider threats of onbedoelde wijzigingen door geautomatiseerde processen of AI-agents.
In een tijd waarin organisaties steeds afhankelijker worden van data, is die zekerheid misschien wel belangrijker dan de back-up zelf.
Controle is het nieuwe vertrouwen
De gesprekken die wij vandaag voeren gaan zelden nog uitsluitend over opslagcapaciteit, retentieperioden of recovery times. Ze gaan over controle.
Kan een organisatie haar data daadwerkelijk terughalen? Blijft die beschikbaar wanneer een cloudprovider uitvalt? Is de data beschermd tegen manipulatie? En voldoet de oplossing aan de steeds strengere eisen rondom compliance en digitale autonomie?
Datasoevereiniteit is daarmee geen los IT-thema meer, maar een strategische keuze die raakt aan continuïteit, risicobeheersing en vertrouwen.
Organisaties die vandaag investeren in onafhankelijke infrastructuur en onveranderbare back-ups, investeren uiteindelijk in iets veel waardevollers: de zekerheid dat zij altijd de regie over hun eigen data behouden.
Daarom is datasoevereiniteit niet langer een sluitstuk van IT-beleid, maar het vertrekpunt van iedere strategische IT-beslissing.
Door Bas van Erk, Director Benelux bij Keepit